ข้อบังคับกรมเจ้าท่า
ว่าด้วยการฝึกอบรม การสอบความรู้และการออกประกาศนียบัตร
ผู้ทำการในเรือ พ.ศ. 2541
และ แก้ไขเพิ่มเติม (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2542
อาศัยอำนาจตามความในมาตรา 279 แห่งพระราชบัญญัติการเดินเรือในน่านน้ำไทย พระพุทธศักราช 2456 แก้ไขเพิ่มเติมโดยมาตรา 20 แห่งพระราชบัญญัติการเดินเรือในน่านน้ำไทย (ฉบับที่ 13) พ.ศ. 2525 อธิบดีกรมเจ้าท่าโดยอนุมัติรัฐมนตรีว่าการกระทรวงคมนาคมออกข้อบังคับเกี่ยวกับการฝึกอบรม การสอบความรู้และการออกประกาศนียบัตรผู้ทำการในเรือไว้ดังต่อไปนี้
ข้อ 1 ข้อบังคับนี้เรียกว่า "ข้อบังคับกรมเจ้าท่าว่าด้วยการฝึกอบรม การสอบความรู้และการออกประกาศนียบัตรผู้ทำการในเรือ พ.ศ. 2541"
ข้อ 2 ข้อบังคับนี้ให้ใช้บังคับเมื่อพ้นกำหนดหนึ่งร้อยแปดสิบวันนับแต่วันประกาศในราชกิจจานุเบกษา เป็นต้นไป
ข้อ 3 ในเวลาที่ข้อบังคับนี้มีผลใช้บังคับ ผู้ถือประกาศนียบัตรแสดงความรู้ความสามารถที่ออกให้ตามข้อบังคับกรมเจ้าท่าว่าด้วยการสอบความรู้ผู้ทำการในเรือ พ.ศ. 2532 สำหรับทำการในเรือเดินทะเลระหว่างประเทศ หากประสงค์จะทำการในเรือเดินทะเลระหว่างประเทศต่อไป ต้องเปลี่ยนประกาศนียบัตรดังกล่าวให้เป็นประกาศนียบัตรตามข้อบังคับนี้
ข้อ 4 บรรดาข้อความใดที่ขัดหรือแย้งกับข้อบังคับนี้ให้ใช้ความในข้อบังคับนี้ใช้บังคับ และข้อความใดที่ไม่ได้ปรากฎในข้อบังคับนี้ให้ใช้บังคับตามความที่ปรากฎในข้อบังคับกรมเจ้าท่าว่าด้วยการสอบความรู้ของผู้ทำการในเรือ พ.ศ. 2532
การใช้บังคับ
ข้อ 5 ข้อบังคับนี้ให้ใช้บังคับแก่บุคคลใดผู้ทำการในเรือไทยและบุคคลสัญชาติไทยผู้ทำการในเรือต่างประเทศที่เป็นเรือเดินทะเลระหว่างประเทศ เว้นแต่ผู้ทำการในเรือต่อไปนี้
(1) เรือราชนาวีไทยและเรือรัฐบาล
(2) เรือประมง
(3) เรือสำราญกีฬาที่ไม่ได้ใช้เพื่อการค้อ หรือ
(4) เรือไม้ที่ต่อแบบโบราณ
บทนิยาม
ข้อ 6 นอกจากจะมีบทบัญญัติกำหนดไว้เป็นอย่างอื่น ในข้อบังคับนี้
"อธิบดี" หมายถึง อธิบดีกรมเจ้าท่า
"ประกาศนียบัตร" หมายถึง ประกาศนียบัตรแสดงความรู้ความสามารถที่ออกให้ โดยกรมเจ้าท่าตามข้อบังคับนี้
"ประกาศนียบัตรรับรอง" หมายถึง ประกาศนียบัตร ที่ออกให้โดยกรมเจ้าท่าตามข้อบังคับนี้เพื่อรับรองประกาศนียบัตรที่ออกโดยรัฐภาคีอื่น หรือเพื่อรับรองผู้ทำการในเรือเฉพาะประเภท หรือพนักงานวิทยุในเรือเดินทะเล
"ประกาศนียบัตรฝึกอบรม" หมายถึง ประกาศนียบัตรสำหรับผู้ผ่านการฝึกอบรมตามหลักสูตรที่ได้รับการรับรอง
"ประกาศนียบัตรที่เหมาะสม" หมายถึง ประกาศนียบัตรหรือประกาศนียบัตรรับรองที่ออกให้ภายใต้บทบัญญัติแห่งข้อบังคับนี้ที่ผู้ถือใช้เข้าทำการในตำแหน่งและปฏิบัติหน้าที่บนเรือได้ตามกฎหมายในระดับความรับผิดชอบตามประเภท ขนาดเรือและกำลังขับเคลื่อนเครื่องจักรของเรือในเขตการเดินเรือของเรือนั้น
"การสอบ" หมายถึง การวัดระดับความรู้ความสามรถโดยการสอบภาคทฤษฎีและภาคปฏิบัติ
"การประเมิน" หมายถึง การประเมินความรู้ความสามารถจากผลการสอบ การศึกษาและฝึกอบรม การฝึกปฏิบัติงาน และการปฏิบัติงาน ตามหลักเกณฑ์ที่กำหนดในข้อบังคับนี้
"การรับรอง" หมายถึง การรับรองโดยอธิบดีกรมเจ้าท่า
"สมุดรายงานการฝึก" หมายถึง สมุดรายงานการฝึกของฝ่ายเดินเรือและฝ่ายช่างกล ที่กรมเจ้าท่ากำหนดให้เป็นมาตรฐาน
"บริษัท" หมายถึง ผู้เป็นเจ้าของหรือองค์กรหรือบุคคล ซึ่งอาจเป็นผู้จัดการหรือผู้เช่าเรือเปล่าหรืออื่นใด ก็ได้ โดยเป็นผู้รับผิดขอบการปฏิบัติงานของเรือมาจากเจ้าของเรือตลอดจนหน้าที่และความรับผิดชอบใด ๆ ของเจ้าของเรือตามที่กำหนดไว้ในข้อบังคับนี้
"ควบคุมเรือ" หมายถึง การทำหน้าที่นายเรือ
"คนประจำเรือ" หมายถึง ผู้ที่มีหน้าที่ทำการประจำอยู่ในเรือ
"นายเรือ" หมายถึง ผู้ทำหน้าที่ควบคุมสูงสุดใดเรือ
"นายประจำเรือ" หมายถึง คนประจำเรือนอกเหนือจากนายเรือที่ลงทำการในเรือในตำแหน่งที่กำหนดตามกฎหมายหรือกฎข้อบังคับ
"ลูกเรือ" หมายถึง คนประจำเรือนอกเหนือจากนายเรือหรือนายประจำเรือ
"ต้นเรือ" หมายถึง นายประจำเรือในตำแหน่งรองจากนายเรือและเป็นผู้ทำหน้าที่ควบคุมเรือเมื่อนายเรือไม่สามารถปฏิบัติหน้าที่ได้
"นายประจำเรือฝ่ายเดินเรือ" หมายถึง นายประจำเรือในฝ่ายเดินเรือผุ้มีคุณสมบัติทำหน้าที่เข้ายามฝ่ายเดินเรือในเรือเดินทะเล
"ต้นกล" หมายถึง นายประจำเรือฝ่ายช่างกลตำแหน่งสูงสุดในเรือ ซึ่งรับผิดชอบเกี่ยวกับเครื่องกลขับเคลื่อนเรือและเครื่องจักรกลทุกชนิดบนเรือ
"รองต้นกล" หมายถึง นายประจำเรือฝ่ายช่างกลในตำแหน่งรองจากต้นกลและเป็นผู้รับผิดชอบ เครื่องกลขับเคลื่อนเรือและเครื่องกลทุกชนิดบนเรือเมื่อต้นกลไม่สามารถปฏิบัติหน้าที่ได้
"นายช่างกล" หมายถึง นายประจำเรือฝ่ายช่างกลที่ถือประกาศนียบัตรจากกรมเจ้าท่าขั้นไม่ต่ำกว่านายประจำเรือฝ่ายช่างกลของเรือกลเดินทะเล ขนาดกำลังขับเคลื่อน 750 กิโลวัตต์หรือมากกว่า
"นายประจำเรือฝ่ายช่างกล" หมายถึง นายประจำเรือในฝ่ายช่างกลผู้มีคุณสมบัติทำหน้าที่เข้ายามฝ่ายช่างกลในเรือกลเดินทะเล
"พรรคนาวิน" หมายถึง เหล่าทหารเรือที่มีหน้าที่ส่วนใหญ่ในการควบคุมและปฏิบัติการต่าง ๆ ในฝ่ายเดินเรือ
"พรรคกลิน" หมายถึง เหล่าทหารเรือที่มีหน้าที่ส่วนใหญ่ในการควบคุมและปฏิบัติการต่าง ๆ ในฝ่ายช่างกลเรือ
"พนักงานวิทยุ" หมายถึง ผู้ถือประกาศนียบัตรที่เหมาะสมซึ่งออกหรือยอมรับโดยทางการภายใต้บทบัญญัติของกฎข้อบังคับวิทยุ
"กฎข้อบังคับวิทยุ" หมายถึง กฎข้อบังคับวิทยุที่กำหนดไว้ในผนวกหรือจะกำหนดไว้ในผนวกแนบท้ายอนุสัญญาว่าด้วยการสื่อสารโทรคมนาคมระหว่างประเทศ (International Telecommunication Convention) ที่มีผลบังคับใช้ไม่ว่าในเวลาใด
"หน้าที่เกี่ยวกับวิทยุ" หมายความรวมถึง การทำหน้าที่ยาม การบำรุงรักษา และการซ่อมแซมทางเทคนิคตามกฎข้อบังคับวิทยุและอนุสัญญาว่าด้วยความปลอดภัยแห่งชีวิตในทะเล และข้อแนะนำเกี่ยวข้องจากองค์การทางทะเลระหว่างประเทศ
"เรือกลเดินทะเล" หมายถึง เรือกลอื่นใดนอกเหนือจากเรือที่ใช้เดินเฉพาะแต่ในทางน้ำภายในเรือทางน้ำที่อยู่ภายในหรือประชิดติดกับเขตกำบังคลื่นลม (sheltered waters) เขตที่อยู่ในกฎข้อบังคับของท่าเรือ (เขตท่าเรือ)
"เรือราชการ" หมายถึง เรือของส่วนราชการที่มิได้ใช้ในทางการค้า
"เรือหลวง" หมายถึง เรือต่าง ๆที่กำหนดไว้ในอัตรากองทัพเรือ
"เรือที่ไม่ได้ทำการค้า" หมายถึง เรือที่ไม่ใช่เรือบรรทุกสินค้าหรือบรรทุกผู้โดยสาร
"การเดินเรือทะเลใกล้ฝั่ง" หมายถึง การเดินเรือระหว่างประเทศภายในเขตจำกัดทะเลใกล้ฝั่งตามแผนที่ในผนวก 4
"การเดินเรือทะเลระหว่างประเทศ" หมายถึง การเดินเรือระหว่างประเทศภายนอกเขตจำกัดทะเลใกล้ ฝั่งตามแผนที่ในผนวก 4
"กำลังขับเคลื่อน" หมายถึง อัตรากำลังสูงสุดต่อเนื่องหน่วยนับเป็นกิโลวัตต์จากเครื่องจักรใหญ่เรือซึ่งปรากฏในทะเบียนเรือหรือเอกสารของทางราชการ
"เรือบรรทุกของเหลวในถึงระวาง" หมายถึง เรือบรรทุกน้ำมัน เรือบรรทุกสารเคมีและเรือบรรทุกก๊าซเหลว
"เรือบรรทุกน้ำมัน" หมายถึง เรือที่ต่อสร้างขึ้นและใช้เพื่อการบรรทุกปิโตรเลียมและ/หรือผลิตภัณฑ์ปิโตรเลียมในถึงระวาง
"เรือบรรทุกสารเคมี" หมายถึง เรือที่ต่อสร้างหรือถูกดัดแปลงและใช้ในการบรรทุกผลิตภัณฑ์ของเหลวใด ๆ ในถึงระวางที่มีรายชื่อผลิตภัณฑ์นั้นอยู่ในบทที่ 17 ของประมวลกฎข้อบังคับระหว่างประเทศว่าด้วยการบรรทุกสารเคมีในถังระวาง (International Bulk Chemical Code)
"เรือบรรทุกก๊าซเหลว" หมายถึง เรือที่ต่อสร้างหรือถูกดัดแปลงและใช้ในการบรรทุกก๊าซเหลวใด ๆ ในถึงระวางที่ปรากฏรายชื่อในบทที่ 19 ของประมวลกฎข้อบังคับระหว่างประเทศว่าด้วยการบรรทุกก๊าซ (International Gas Carrier Code)
"เรือบรรทุกผู้โดยสารและล้อเลื่อน" (Ro - Ro Passenger Ship) หมายถึง เรือโดยสารที่มีพื้นที่บรรทุกล้อเลื่อน หรือพื้นที่พิเศษตามคำจำกัดความในอนุสัญญาระหว่างประเทศว่าด้วยความปลอดภัยแห่งชีวิตในทะเล ค.ศ. 1974 ตามที่แก้ไขเพิ่มเติม
"เดือน" หมายถึง เดือนตามปีปฏิทินหรือช่วงระยะเวลาที่นับรวมกันแล้วไม่น้อยกว่า 30 วัน
"รัฐภาคี" หมายถึง ประเทศที่อนุสัญญาระหว่างประเทศว่าด้วยมาตรฐานการฝึกอบรม การออกประกาศนียบัตร และการเข้ายามสำหรับคนประจำเรือ ค.ศ. 1978 แก้ไขเพิ่มเติม ค.ศ. 1995 (International Convention on Standards of Training, Certification and Watchkeeping for Seafarers, 1978 as amended in 1995) มีผลใช้บังคับ
"ปฏิบัติงานในหน้าที่มนเรือกลเดินทะเล" หมายถึง การปฏิบัติหน้าที่ในเรือเดินทะเลในตำแหน่งที่ได้กำหนดไว้ในประกาศนียบัตรหรือตำแหน่งในเรือบังคับให้ใช้ประกาศนียบัตรนั้นเป็นขั้นต่ำ
"ระยะเวลาปฏิบัติงานในเรือ ระยะเวลาทำการในตำแหน่งที่รับผิดชอบ และระยะเวลาในการฝึกปฏิบัติตามที่ข้อบังคับนี้กำหนดไว้" หมายถึง การปฏิบัติหน้าที่นายเรือ หรือนายประจำเรือ หรือลูกเรือในเรือกลเดินทะเลซึ่งเดินนอกเขตน่านน้ำไทย และ/หรือเขตท่าเรือจะต้องอยู่ภายในเวลาห้าปีก่อนวันสมัครสอบครั้งแรก โดยเอกสารที่ใช้นับเวลาการปฏิบัติงานในทะเล ให้ใช้เอกสารตามที่กรมเจ้าท่ากำหนด เว้นแต่เรือหลวงหรือเรือ ราชการอาจใช้ใบรับรองจากหน่วยต้นสังกัดในระดับกรมขึ้นไป
ข้อ 7 ผู้ทำการบนเรือไทยจะต้องถือประกาศนียบัตรแสดงความรู้ความสามารถหรือประกาศนียบัตรรับรองประกาศนียบัตรที่ออกโดยรัฐภาคีอื่น ที่ออกให้ตามข้อบังคับนี้
ข้อ 8 ผู้ทำการในเรือที่เป็นเรือไทยหรือเรือต่างประเทศซึ่งต้องการเอกสาร หลักฐานแสดงระยะเวลาการฝึกและการปฏิบัติงานในเรือตามข้อบังคับนี้ ให้ผู้นั้นแจ้งวันที่ลงทำการในเรือและวันที่ขึ้นจากเรือนั้น ต่อกรมเจ้าท่า พร้อมเอกสาร หลักฐาน ตามวิธีการที่กรมเจ้าท่ากำหนด เพื่อการบันทึกและพิสูจน์ระยะเวลาการฝึกและทำงานในเรือ เว้นแต่เรือหลวงหรือเรือราชการอาจใช้หนังสือรับรองจากส่วนราชการระดับกรมที่ผู้นั้นสังกัดอยู่ได้การใช้เอกสารหลักฐานอื่น ๆ นอกจากที่กล่าวไว้ เพื่อแสดงระยะเวลาการฝึกและการปฏิบัติงานในเรือต้องได้รับอนุญาตจากอธิบดี
ส่วนที่ 1
การแบ่งชั้นประกาศนียบัตร
ข้อ 9 ประกาศนียบัตรแสดงความรู้ความสามารถของผู้ทำการในเรือฝ่ายเดินเรือให้ มีลำดับชั้นดังนี้
เรือกลเดินทะเลระหว่างประเทศ
(1) ประกาศนียบัตรนายเรือของเรือกลเดินทะเลขนาด 3,000 ตันกรอส หรือมากกว่า
(2) ประกาศนียบัตรนายเรือของเรือกลเดินทะเลขนาด 500 - 3,000 ตันกรอส
(3) ประกาศนียบัตรต้นเรือของเรือกลเดินทะเลขนาด 3,000 ตันกรอส หรือมากกว่า
(4) ประกาศนียบัตรต้นเรือของเรือกลเดินทะเลขนาด 500 - 3,000 ตันกรอส
(5) ประกาศนียบัตรนายประจำเรือฝ่ายเดินเรือของเรือกลเดินทะเลขนาด 500 ตันกรอสหรือมากกว่า
เรือกลเดินทะเลใกล้ฝั่ง
(1) ประกาศนียบัตรนายเรือของเรือกลเดินทะเลใกล้ฝั่งขนาด 500 - 3,000 ตันกรอส
(2) ประกาศนียบัตรต้นเรือของเรือกลเดินทะเลใกล้ฝั่งขนาด 500 - 3,000 ตันกรอส
(3) ประกาศนียบัตรนายประจำเรือฝ่ายเดินเรือของเรือกลเดินทะเลใกล้ฝั่งขนาด 500 - 3,000 ตันกรอส
(4) ประกาศนียบัตรนายเรือของเรือกลเดินทะเลใกล้ฝั่งขนาดต่ำกว่า 500 ตันกรอส
(5) ประกาศนียบัตรนายประจำเรือฝ่ายเดินเรือของเรือกลเดินทะเลใกล้ฝั่งขนาดต่ำกว่า 500 ตันกรอส
เรือกลเดินทะเล
(1) ประกาศนียบัตรลูกเรือยามสะพานเดินเรือของเรือกลเดินทะเล
ข้อ 10 ประกาศนียบัตรแสดงความรู้ความสามารถของพนักงานวิทยุในเรือ
(1) ประกาศนียบัตรรับรองพนักงานวิทยุของเรือกลเดินทะเล ขนาด 300 ตันกรอส หรือมากกว่า
