ตามกรอบรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2550
ว่าด้วยการมีส่วนร่วมของประชาชนและการบริหารราชการแบบมี
ส่วนร่วมกำหนดให้ส่วนราชการจัดหาหรือสนับสนุนกลไก
ในการเปิดโอกาสให้ประชาชนเข้ามามีส่วนร่วมในการ
บริหารงานของภาครัฐมากขึ้น ดังความในมาตรา 78 (5)
ซึ่งบัญญัติให้รัฐต้อง “ จัดระบบงานราชการและงานของรัฐ
อย่างอื่นเพื่อให้การจัดทำและการให้บริการสาธารณะเป็นไป
อย่างรวดเร็ว มีประสิทธิภาพ โปร่งใส และตรวจสอบได้
โดยคำนึงถึงการมีส่วนร่วมของประชาชน” และในมาตรา 87
กำหนดให้รัฐต้องดำเนินการตามแนวนโยบายด้านการ
มีส่วนร่วมประชาชน โดยต้องส่งเสริมให้ประชาชนมีส่วนร่วม
ในเรื่องต่างๆ อย่างครบวงจรเริ่มตั้งแต่การกำหนดนโยบาย
การตัดสินใจ จนถึงการติดตามตรวจสอบ

โดยเห็นถึงประโยชน์จากแนวคิดการบริหารราชการแบบ
มีส่วนร่วม ตามเจตนารมณ์ของรัฐธรรมนูญ พระราชบัญญัติ
ระเบียบบริหารราชการแผ่นดิน (ฉบับที่ 5) พ.ศ. 2545 พระราชกฤษฎีกาว่าด้วยหลักเกณฑ์การบริหารกิจการ
บ้านเมืองที่ดี พ.ศ. 2546 และแผนยุทธศาสตร์การพัฒนา
ระบบราชการไทย (พ.ศ. 2551 – พ.ศ. 2555)
กรมเจ้าท่าจึงได้ดำเนินการส่งเสริมการมีส่วนร่วมของ
ประชาชนโดยบรรจุไว้ในคำรับรองการปฏิบัติราชการ เพื่อให้ประชาชนเข้ามามีส่วนร่วมผ่านช่องทางหรือกลไก
ในการให้ข้อมูลข่าวสารและรับฟังความคิดเห็น และให้กรมฯ ได้เรียนรู้การบริหารราชการแบบมีส่วนร่วมหรือการบริหาร
ราชการในระบบเปิดจากการปฏิบัติจริง และพัฒนาระดับการเปิด
โอกาสให้ประชาชนเข้ามามีส่วนร่วมกับภาครัฐมากขึ้น
เพื่อกระตุ้นการปรับเปลี่ยนสู่การบริหารราชการที่เปิดเผย
โปร่งใส เน้นการมีส่วนร่วมของประชาชน และพัฒนาระบบราชการเพื่อตอบสนองความต้องการและ
เพื่อประโยชน์สุขของประชาชนเป็นสำคัญ

อนึ่ง การมีส่วนร่วมของประชาชน คือ กระบวนการที่ประชาชนและ
ผู้ที่เกี่ยวข้องมีโอกาส ได้เข้าร่วมในการรับรู้ เรียนรู้ ทำความเข้าใจ
ร่วมแสดงทัศนะ ร่วมเสนอปัญหา/ประเด็นที่สำคัญที่เกี่ยวข้อง
ร่วมคิดแนวทาง ร่วมการแก้ไขปัญหา ร่วมในกระบวนการตัดสินใจ
และร่วมกระบวนการพัฒนาในฐานะหุ้นส่วนการพัฒนา
แบ่งออกได้เป็น 5 ระดับ คือ

• ระดับการให้ข้อมูล (Inform) เป็นการเผยแพร่ข้อมูลข่าวสาร
  ซึ่งเป็นการสื่อสารทางเดียว แต่เป็นระดับที่สำคัญ
  เพราะเป็นการเริ่มต้นที่ส่วนราชการเปิดโอกาสให้ประชาชน
  เข้ามามีส่วนร่วมซึ่งจะนำไปสู่กระบวนการอื่นๆ ต่อไป
• ระดับการปรึกษาหารือ (Consult) เป็นการรับฟังความคิดเห็น
  โดยเปิดโอกาสให้ประชาชนแสดงความคิดเห็น บอกข้อปัญหา
  และข้อเสนอแนะต่างๆ กับส่วนราชการ
• ระดับการเข้ามาเกี่ยวข้อง (Involve) เป็นการเปิดโอกาสให้
  ประชาชนเข้ามามีส่วนร่วมหรือเกี่ยวข้องในกระบวนการ
  กำหนดนโยบาย การวางแผนงาน/โครงการ การมีส่วนร่วม
  ในระดับนี้ อาจดำเนินการในรูปแบบคณะกรรมการที่มี
  ตัวแทนภาคประชาชนเข้ามาร่วม
• ระดับการร่วมมือ (Collaborate) เป็นการเปิดโอกาส
  ให้ประชาชนเข้ามามีส่วนร่วม ในบทบาทหรือฐานะหุ้นส่วน
  หรือภาคีในการดำเนินกิจกรรมของหน่วยงานภาครัฐ
• ระดับการเสริมอำนาจประชาชน (Empower) เป็นระดับสูงสุด
  ของการมีส่วนร่วม ของประชาชนซึ่งเป็นระดับของการ
  มอบอำนาจการตัดสินใจให้ประชาชนเป็นผู้กำหนด